0900-600 7008
Blog
Blog
1913: Louis Weber en de Phonophor

1913: Louis Weber en de Phonophor

12/14/2017 Redactie Schoonenberg

Dit is het eerste artikel van een serie over de geschiedenis van de hoortoestellen van Siemens.

In 1878 bouwde Werner von Siemens een telefoon met een hoefijzervormige magneet. De magneet verbeterde de geluidskwaliteit van spraak aanzienlijk. Dit leidde tot de ontdekking dat slechthorenden de persoon met wie hij of zij aan het praten waren veel beter konden verstaan als spraaksignalen elektronisch werden versterkt.

Deze  ontdekking vormde de basis voor het eerste aparaat van Siemens, speciaal ontwikkeld om horen te verbeteren: de Esha Phonophor, die Louis Weber in 1911 uitvond. Het apparaat moest geluiden zoals ze binnenkwamen versterken en tegelijk zo compact mogelijk zijn.

Het apparaatje was als één enkel hulpmiddel bedoeld voor een goede bekende van het bedrijf Siemens en het bleek een groot succes. In december 1913 werd hij daarom in productie genomen en markeerde meteen het begin van een lange en succesvolle geschiedenis in hoortoestellen.

Berlijn, in de zomer van 1911: Carl Kloenne, directeur van de Deutsche Bank, was slechthorend. Hij wilde een elektronisch gehoorapparaat. Een vriend van Kloenne, professor August Raps was hoofd van de Wernerfabriek, waar toentertijd telefoons werden geproduceerd, in het Siemensstadt District in Berlijn.

Rabs gaf zijn assistent Louis Weber opdracht een apparaat te maken om Kloenne en zijn ernstige gehoorverlies te helpen. De eerste modellen voldeden helaas niet aan de verwachtingen, maar uiteindelijk lukte het Weber een apparaat te bedenken die voldeed aan alle lastige vereisten.

"Ik herinner me nog als de dag van gisteren toen Privaat Raadslid Kloenne me, zichtbaar ontroerd, zei dat hij door zijn nieuwe hoortoestel weer mee kon doen met de groep, voor het eerst in heel lange tijd," vertelde Weber.

In de Wernerwerkfabriek in Siemensstadt werkte Weber verder aan nieuwe methoden om de luidsprekers,de microfoons en het telefoonsysteem te verbeteren. In 1911, toen Weber begon aan zijn 'apparatus voor slechthorenden' waren er al elektrische hoortoestellen van andere fabrikanten op de markt, maar die waren erg groot en zwaar en allerminst discreet. Toen Weber aan de tekentafel zat, concentreerde hij zich op meer dan alleen de geluidskwaliteit. "Het toestel," zo redeneerde Weber, "moest ook klein zijn, zodat de drager ervan er zo min mogelijk hinder van zou ondervinden."

Na verschillende pogingen lukte het Weber een hoogsensitieve carbonmicrofoon te maken, waarvan  hij er twee combineerde met een kleine ontvanger met een 3 Volt-batterij om zijn apparatus te ontwikkelen. Weber liet het resultaat aan Kloenne zien in een poging hem te helpen met zijn gehoorverlies, omdat voorgaande modellen hadden gefaald. Ook deze poging was niet succesvol.

Toen maakte Weber is wat hijzelf omschreef als "zijn laatste wanhopige poging." Hij plaatste een dubbele hoofdtelefoon (waar voorheen een enkele zat) en ging opnieuw naar Kloenne. Toen Kloenne de dubbele hoofdtelefoon zag, zei hij dat het geen zin had om de nieuwe uitvinding zelfs maar te proberen, omdat hij aan één oor volledig doof was. Het duurde even, maar Weber wist Kloenne te overtuigen het toestel uit te proberen. "En zie daar, privaat raadslid Kloenne kon nu zelfs horen met zijn vermeende dove oor. Een succes was geboren."

Na de succesvolle uitvinding van Weber besloot Siemens & Halske de hoortoestellen onder de naam Esha (uitgesproken als SH, de beginletters van Siemens en Halske) in de markt te zetten. De Esha werd in verschillende vormen eind 1913 gelanceerd. Eén van de uitvoeringen was specifiek bedoeld voor dames en werd geleverd in de vorm van een handtas.

Een andere uitvoering zag er uit als een vouwcamera, wat in die tijd een populaire accessoire was. Hij werd geleverd met een discrete lederen nekband. Mensen met een gehoorverlies konden kiezen voor één, twee, drie of zelfs vier microfoons, zodat het toestel aangepast kon worden aan het individuele gehoorverlies van de slechthorende.

De technologie van Weber werd nog lang gebruikt, al dan niet in herziene vorm of met betere materialen. Een jaar  na de Phonophor vond Weber een klein apparaatje uit, die hij de oortelefoon noemde. Een dergelijke oortelefoon werd destijds ook gebruikt door de vroegere telefooncentrale, waar telefonisten handmatig de verbinding tot stand brachten.

Deze oortelefoon werd door de vorm liefkozend 'de hazelnoot' genoemd en ze zagen er van de buitenkant bijna net zo uit als de moderne oordopjes. Het diafragma werd vervaardigd uit dierlijke trommelvliezen.

Niet lang erna kon men als alternatief ook de hoofdtelefoon kiezen, bij de nieuwere Phonophor modellen. Een van deze nieuwe modellen werd cadeau gedaan aan de beroemde uitvinder van de röntgenstralen, Wilhelm Conrad Röntgen, in 1922, toen werknemers van Siemens & Halske vernomen hadden dat hij leed aan een gehoorverlies.

Schoonenberg.nl gebruikt cookies, ook van derde partijen. Hiermee onderzoeken wij en derde partijen anoniem bezoekersgedrag om de website persoonlijker en klantvriendelijker te maken en onze marketing af te stemmen, ook buiten het Schoonenberg.nl domein. U geeft ons toestemming als u onze website verder bezoekt of op Ok drukt. Lees hier meer over onze cookies. Wil je meer lezen over cookies? Ga naar https://www.consuwijzer.nl/telecom-post/internet/privacy/cookies.