Een ondoeltreffende en onveilige traditie die meer kwaad dan goed doet.

Veel mensen doen navraag naar oorkaarsentherapie als methode om oren schoon te maken. Er bestaan onzekerheden over wat het doet, of het werkt en of u om te beginnen echt uw oren schoon moet maken.

Eén belangrijke opmerking: als u bezorgd bent over de ophoping van oorsmeer, of als u problemen hebt met horen, dan moet u altijd een oorspecialist raadplegen voordat u verdere maatregelen neemt. 
Een gedegen professionele medische beoordeling is van essentieel belang. Zonder begeleiding kunt u belangrijke schade op de lange termijn toebrengen en oorkaarsentherapie heeft zeker het potentieel dat te doen. Medische deskundigen over de hele wereld zijn het erover eens: oorkaarsentherapie is archaïsch en gevaarlijk en kan ernstig letsel veroorzaken, zelfs als het gebruikt wordt volgens de aanwijzingen. 
Oorkaarsentherapie kan u ook afleiden van de noodzakelijke, deskundige zorg die u nodig hebt voor een onderliggende aandoening.

De Amerikaanse Food and Drug Administration (FDA) heeft zich sinds begin 2010 uitgesproken tegen oorkaarsentherapie. De FDA blijft mensen waarschuwen tegen de praktijk en heeft zelfs maatregelen genomen tegen importeurs en artsen.

Wat is oorkaarsentherapie?

Oorkaarsentherapie, ook wel bekend als oorkegeltherapie en thermisch-auriculaire therapie, is een alternatieve, medische praktijk waarbij men vaak denkt dat deze het oor, hoofd en circulaire systeem ontstopt.

Het hoofdelement is een holle kaars, over het algemeen ongeveer 25--36 cm lang die vaak aan één eind wordt aangepunt. De beoefenaars gebruiken ook holle, stoffen kegels (oorkegels genaamd) die in paraffine en bijenwas gedrenkt worden. 

De proefpersoon ligt op zijn zij en één eind wordt in het oor geplaatst. De kaars wordt aangepast om een sluiting te creëren en vaak vastgemaakt met een bescherming (van plastic, aluminium of papier) om de druppende was op te vangen. De kaars wordt dan aangestoken en kan helemaal afbranden. Af en toe wordt de kaars afgesneden. Wanneer de kaars ongeveer 5 cm van het gezicht van de proefpersoon verwijderd is, wordt de kaars uitgeblazen. Er kunnen twee kaarsen voor elk oor gebruikt worden en het hele proces kan al gauw een uur duren.

Beoefenaars en voorstanders beweren dat de vlam een negatieve druk creëert in de kaars (zoals een schoorsteen) die het oorsmeer zachter maakt en er dan uitzuigt. Veel beoefenaars snijden de kaars aan een kant open om te laten zien wat werd verwijderd, een bruine of zwarte substantie waarvan ze beweren dat dit een mengsel is van overblijfselen van oorsmeer, bacteriën, vuil, giftige stoffen en nog veel meer.

Sommigen geloven dat oorkaarsentherapie eenvoudigweg oorsmeer zachter maakt, zodat het er later zelf uitvalt.

Veronderstelde voordelen van oorkaarsen

Waarom doen mensen het? In aanvulling op de verwijdering van oorsmeer, geloven voorstanders van oorkaarsentherapie dat het een reeks van holistische voordelen biedt die te mooi klinken om waar te zijn.
Deze voordelen omvatten de genezing en behandeling van:
  • stress en spanning
  • duizeligheid
  • oorpijn
  • kaakpijn
  • bacteriële infecties
  • verkoudheids- en griepsymptomen
  • keelpijn
  • sinuspijn
  • migraine
  • suizen in de oren (tinnitus)
  • zwemmersoor 
  • evenwichtsaandoening

Voorstanders geloven bovendien dat omdat alle gangen in uw hoofd met elkaar verbonden zijn, oorkaarsentherapie ook uw smaakvermogen kan verbeteren, uw hersenen kan versterken, uw bloed kan zuiveren, uw circulatie kan verbeteren, uw hoofd helder kan maken, uw zicht kan verbeteren en zelfs kanker kan genezen.

Deze voordelen worden vaak gepresenteerd op een manier die wetenschappelijk lijkt voor niet-medische deskundigen. 

De beoefenaars kunnen u ook extra voordelen verkopen. 

Werkt oorkaarsentherapie echt?

Eén ding om te overwegen: de FDA heeft oorkaarsen nooit voor enig soort van medisch gebruik goedgekeurd. In plaats daarvan heeft de FDA oorkaarsenproducten in beslag genomen en fabrikanten gedreigd voor de import van oorkegelkaarsen.

Een aantal andere nationale overheden heeft ook de import en verkoop van oorkaarsen illegaal gemaakt.

Wetenschappelijk onderzoek heeft daarnaast de meeste onderdelen van het oorkaarsenproces ontzenuwd.
Ten eerste produceren de kaarsenvlammen niet de nodige zuiging om de vloeistof uit het oor te trekken. Oorsmeer, in het bijzonder, is kleverig en resistent. Als het verhard is, dan is het vrijwel onmogelijk om het op deze manier te verwijderen.

De temperaturen die door oorkaarsen geproduceerd worden, zijn ook over het algemeen ontoereikend om zelfs het oorsmeer zachter te maken. In sommige gevallen ontdekten onderzoekers meer oorsmeer in de oren na de oorkaarsentherapie.
Tot slot zijn de overblijfselen van de oorkaars — veronderstelde overblijfselen die uitgezogen werden — over het algemeen niets meer dan verbrande paraffine en weefsel. Wanneer oorkaarsen zelf verbrand worden, ver weg van oren,  produceren ze precies dezelfde donkere binnenresten. 

Er blijft geen enkel wetenschappelijk bewijs over voor de doeltreffendheid van oorkaarsentherapie. Het is op zijn best een erg riskante placebo.

De gevaren van oorkaarsentherapie

Oorkaarsentherapie wordt om uiteenlopende redenen, met inbegrip van de eerder vermelde redenen, niet aangeraden.

Bovendien hoeft oorsmeer ook helemaal niet verwijderd te worden.
Oorsmeer beschermt de binnenkant van uw oor tegen stof, dode huid, los haar, bacteriën, ontsteking en nog veel meer. Het smeert het oor en helpt het om zichzelf schoon te houden (door overblijfselen te verzamelen en ze dan op natuurlijke wijze uit te laten vallen). Dit is waarom medische deskundigen het gebruik van wattenstaafjes om uw oren schoon te maken niet aanbevelen, en in het algemeen de meeste oorschoonmaakprocedures thuis afraden.
Ten tweede zijn oren ongelooflijk teer en gevoelig en moeten nooit blootgesteld worden aan enorme hitte, zoals die van een open vlam. Er kan hierdoor enstig letsel ontstaan. Gevallen kaarsenwas kan uw gezicht, nek en hoofdhuid verbranden. Warme druppels die in uw oor vallen, kunnen uw gehoorgang beschadigen, membranen perforeren en tot bloedingen, infecties en gehoorverlies leiden. 

Zelfs als u niet op een of andere manier verbrand bent, kan oorkaarsentherapie oorsmeer dieper in uw oor duwen. in sommige gevallen kunnen minuscule as- en poederafzettingen zich in uw oor afzetten. De verwijdering van de afzettingen kan later deskundige medische hulp vereisen.

Alhoewel wasverbrandingen de meest voorkomende bijwerkingen zijn, hebben andere mensen ook andere dingen in brand zien gaan tijdens het proces. Haar en kleding zijn in het bijzonder erg brandbaar.
Al deze risico's vergroten zich op exponentiële wijze wanneer er kinderen bij betrokken zijn.

Helaas zijn deze zelfs niet de grootst mogelijke verliezen van oorkaarsentherapie. Tijd en geld gaan ook beide verloren. Veel mensen gaan verder met nog meer oorkaarsentherapie wanneer ze een arts moeten raadplegen met betrekking tot hun onderliggende aandoening. Dus in plaats van de ontvangst van een gedegen gehoorbeoordeling en een deskundige prognose (en de zorg die ze nodig hebben), concentreren ze zich uiteindelijk op de brandwonden die ze hebben gehad en het geld dat ze hebben verloren door dit te doen.

Als uw oren verstopt aanvoelen, of als u gelooft dat u overtollig oorsmeer in uw oren hebt, moet u altijd een oorspecialist raadplegen. U hebt misschien een gevorderde of gespecialiseerde behandeling nodig die een kaars niet kan bieden.

Hoe kan ik oorsmeer op een veilige manier verwijderen?

Het korte antwoord is: laat het er zelf op een natuurlijke manier uit vallen. 

Als opgehoopt oorsmeer uw oorpijn veroorzaakt of uw gehoor verhindert, dan moet u altijd een oorspecialist raadplegen. 

De verwijdering van oorsmeer is een vaak gebruikte procedure en oorspecialisten hebben een reeks van speciaal ontworpen hulpmiddelen om overtollig oorsmeer veilig weg te schrapen, weg te zuigen of uit te spoelen.
Raadpleeg voor meer informatie ons artikel over veilige oorschoonmaaktechnieken (in het Nederlands).